Natuurinclusief wonen in Oosterhout-Oost
Beeld: BVR/Gemeente Oosterhout
Visie voor een natuurinclusief woonlandschap tussen Biesbosch en Van Gogh Nationaal Park
Hoe combineer je woningbouw met versterking van natuur en landschap? In Oosterhout-Oost zagen wij geen tegenstelling, maar juist een kans.
Eelerwoude ontwierp 32 landschappelijke bouwstenen die wonen, natuur en klimaatadaptatie samenbrengen in één natuurinclusief woonlandschap.
Landschap onder druk
Oosterhout-Oost is een kleinschalig landschap van akkers, weilanden, sloten en houtsingels. Door schaalvergroting in de landbouw staat deze landschappelijke structuur onder druk. Tegelijkertijd is het gebied regionaal aangewezen voor woningbouw.
In opdracht van de gemeente Oosterhout stelde stedenbouwkundig bureau BVR samen met Eelerwoude een visie op voor het gebied. Daarbij stond één vraag centraal: hoe kan woningbouw juist bijdragen aan versterking van het landschap?
Voor ons lag de sleutel in een natuurinclusief woonlandschap waarin wonen en natuur elkaar versterken.
Wonen als drager van het landschap
Lars Beurskens, landschapsarchitect bij Eelerwoude:
“Onze visie laat een landschap zien van duurzame woonclusters die zijn ingebed in natuur. De woonkern wordt omzoomd door nieuw bos en landschapselementen. Zo versterken we de bestaande natuurwaarden en ontstaat een ecologische schakel tussen De Biesbosch en het Van Gogh Nationaal Park.”
Woningbouw vormt hier dus niet de aantasting van het landschap, maar juist een middel om natuur en landschap te versterken.
“We zien in Oosterhout-Oost dat wonen niet koste hoeft te gaan van natuur. Sterker nog, hier versterken ze elkaar.”
Oosterhout-Oost ligt ingebed tussen De Biesbosch, Van Gogh Nationaal Park en Natuur Netwerk Nederland. Zo vormt de nieuwe wijk een stapsteen voor vogels, insecten en andere dieren.
Wij zien in Oosterhout-Oost kansen voor veel verschillende soorten planten en dieren, waaronder de kleine modderkruiper (beeld: Wikipedia/Julien Renoult)
De visie sloeg aan bij de gemeente. Vervolgens werkten we de kansen voor natuur verder uit in 32 landschappelijke bouwstenen: regio-eigen landschapseenheden met de juiste condities voor planten en dieren die al in het gebied voorkomen.
De bouwstenen vallen in drie groepen:
- Natuurzones aan de randen: bouwstenen met bos, heide of bloemrijk grasland. Hier staat natuur centraal, met ruimte voor extensieve recreatie.
- Woonclusters: compacte clusters met natuurinclusieve woningen en voorzieningen. Samen vormen zij de woonkern.
- Landschappelijk raamwerk: boomsingels, graslanden, poelen en watergangen die wonen, natuur en landschap met elkaar verbinden.
De functie van elke bouwsteen voor flora, fauna en bewoners is onderbouwd door onze vakspecialisten. Ecologen, landschapsontwerpers en bosexperts brachten hun kennis samen in het ontwerp.
De levensader van het gebied
De bouwstenen uit het landschappelijke raamwerk vormen de verbindende structuur van het gebied.
“Ze liggen als haarvaten tussen de woonclusters en combineren natuur, recreatie en klimaatadaptatie,” zegt Lars. “Wadi’s en poelen vangen neerslag op en houden water vast. Tegelijk trekken ze waterleven aan en zorgen ze voor een prettig microklimaat. Via houtsingels en beken vinden dieren uit het omliggende bos hun weg naar het gebied.”
Zo ontstaat een samenhangend netwerk van leefgebieden voor planten en dieren.
Luchtfoto van Oosterhout-Oost (bron: Beeldmateriaal.nl)
Een impressie van hetzelfde gebied als hiernaast: woonclusters in een raamwerk van water en groen (bron: BVR / Gemeente Oosterhout)
Raamwerk voor ontwikkeling
De visie is geen vast ontwerp, maar een flexibel raamwerk. De bouwstenen zijn schaalbaar en onderling te combineren. Daardoor kunnen ze meegroeien met de ontwikkeling van het gebied.
“Het biedt de gemeente en stedenbouwkundigen een helder kader voor ontwikkeling,” zegt Lars. “Tegelijk blijven natuurwaarden en de verbinding met het landschap geborgd.”
Sta je voor een woningbouwopgave waarbij landschap, natuur en klimaatadaptatie een rol spelen?
Onze adviseurs denken graag mee over een ontwerp waarin deze opgaven elkaar versterken
