Emissiearm hoogveenherstel in Witte Veen
Fossielvrij werken in kwetsbaar natuurgebied
Het Witte Veen is een uniek hoogveengebied met een rijke diversiteit aan flora en fauna. Om deze natuur te behouden en te versterken zijn maatregelen nodig tegen verdroging en stikstofdepositie.
Natuurmonumenten vroeg Eelerwoude om maatregelen voor het herstel voor te bereiden met als belangrijke voorwaarde dat de werkzaamheden met een zo laag mogelijke impact op de natuur worden uitgevoerd.
In het Witte Veen bij Haaksbergen ligt nog ongeveer 30 hectare levend hoogveen: een beschermd Natura 2000-gebied met elf verschillende habitattypen. Je vindt hier bijzondere soorten als hoogveenglanslibel, heideblauwtje, boomkikker, eenarig wollegras en veenpluis.
Deze en andere planten en dieren dreigden echter te verdwijnen doordat water wegzeeg naar het omliggende gebied. Stikstofdepositie versterkte de verdroging: doordat de bodem voedselrijker werd, raakte die begroeid met bomen die water aan het veen onttrokken. Een bijkomend probleem: bij verdrogend (veraardend) veen komt CO₂ vrij, een broeikasgas dat juist in het hoogveen vastgehouden moet blijven.
Natuurmonumenten vroeg Eelerwoude om de maatregelen voor herstel van het hoogveen voor te bereiden, aan te besteden en de uitvoeringsbegeleiding te verzorgen. Belangrijke voorwaarde: een minimale uitstoot van broeikasgassen tijdens de werkzaamheden. Herbert Thuinte, projectleider bij Eelerwoude: “We hebben die uitdaging met beide handen aangegrepen. We wilden laten zien dat het kan.”
“Witte Veen laat zien dat grootschalig natuurherstel met minimale uitstoot heel goed mogelijk is.”
Witte Veen is een grensoverschrijdend hoogveengebied ten oosten van Haaksbergen. Natuurmonumenten beheert het Nederlandse deel.
Met emissie-arm materieel hebben we de kaden hersteld en de bosopslag en strooisellaag verwijderd.
Emissie-arme oplossingen
Wat moest er gebeuren in het Witte Veen? Om verdere ontwatering te voorkomen hebben we rondom het hoogveen kades hersteld, enkele stuwen geplaatst en vervangen en verschillende greppels gedempt. Om de oorspronkelijke hoogveenvegetatie te herstellen zijn de bosopslag en (voedselrijke) strooisellaag verwijderd. Daarnaast zijn enkele dichtgegroeide vennen uitgegraven.
Bij de werkzaamheden konden we de schadelijke uitstoot minimaliseren. In de contractdocumenten en aanbesteding voor aannemers namen we criteria op voor emissie-arm werken en duurzaam gebruik van reststromen. Negam kwam als beste inschrijver naar voren.
Er werd een elektrische graafmachine ingezet om de greppels te dempen; de strooisellaag werd verwijderd met een kraan op HVO (diesel uit plantaardige olie) die ook het zwaardere grondverzet deed, en de bomen werden handmatig geveld met elektrische motorzagen.
Circulaire reststroom
Het restmateriaal – in totaal 6400 kg aan strooisel en hout – kreeg een duurzame bestemming. Het strooisel ging als bodemverbeteraar naar boeren uit de buurt. Een deel van omgezaagde bomen werd door de gebruikers van een zorgboerderij onder andere verwerkt vogelhuisjes.
Slimme logistiek
Emissie-arm grondverzet is goed mogelijk maar vereist in afgelegen natuurgebieden een slimme logistiek en een goede afweging van energievormen. De elektrische kraan ging bijvoorbeeld elke avond op transport naar een ‘groen’ laaddepot net buiten het natuurgebied. Voor het zwaardere grondverzet bestaat nog weinig elektrisch materieel, dus kozen we voor een kraan op HVO. HVO is niet uitstootvrij, maar omdat het wordt gemaakt van opgewerkte plantaardige restolie, voegt de verbranding ervan geen extra CO2 toe aan de atmosfeer.
Herbert: “Uiteindelijk hebben we bijna 30% CO2-uitstoot bespaard. Maar belangrijker is: we hebben nagenoeg 100% fossielvrij gewerkt. We zijn blij dat Natuurmonumenten dit project emissie-arm wilde uitvoeren. Dit soort initiatieven zijn nodig om de markt voor emissie-arm grondverzet op gang te brengen”, zegt Herbert. “Als daar niet om wordt gevraagd, zullen aannemers er ook niet snel in investeren.”
Lezing het Witte Veen
Op donderdag 9 oktober gaf Sijtse Jan Roeters een lezing over het emissie-arm werken in natuurgebieden tijdens het internationale symposium Peatland Perspectives. Hij vertelde over de herstelwerkzaamheden in het Witte Veen die hier een goed voorbeeld van zijn.
Ook emissie-arm ontwikkelen, inrichten of beheren van natuurgebieden? Onze adviseurs gaan graag met je in gesprek over de mogelijkheden.
