Maatregelen tegen pitrus in De Wilck
Onderzoek en beheeradvies voor weidevogelparadijs
De Wilck is een beschermd broedgebied voor weidevogels. Oprukkend pitrus maakt de vogels echter kwetsbaar voor roofdieren en verdringt hun voedsel.
Eelerwoude onderzocht samen met B-WARE de oorzaken en stelde een beheeradvies op waarin verschillende milieufactoren en uiteenlopende belangen zorgvuldig werden afgewogen.
De Wilck is een polder in het Zuid-Hollandse veenweidegebied. Het is een open landschap met weiland, sloten en open water en daardoor een aantrekkelijk broedgebied voor grutto’s, kieviten en andere weidevogels. Het is ook één van de plekken waar de kleine zwaan regelmatig foerageert.
In De Wilck groeit echter veel pitrus. Een probleem voor de weidevogels, want daardoor merken ze roofdieren minder snel op. Bovendien verdringt pitrus de planten waar ze voor hun voedsel van afhankelijk zijn. Staatsbosbeheer vroeg Eelerwoude en B-WARE onderzoek te doen naar de oorzaken van de sterke uitbreiding van pitrus en effectieve beheermaatregelen voor te stellen om de plant terug te dringen.
“Hoge grondwaterstanden, een hoog fosfaatgehalte en zure bodems dragen allemaal bij aan de groei van pitrus”, zegt William Neefjes, ecohydroloog bij Eelerwoude. “We hebben al deze factoren uitgebreid onderzocht.”
“In De Wilck grepen verschillende processen en belangen in elkaar. Dankzij grondig onderzoek, goede samenwerking en een zorgvuldige afweging van belangen hebben we een haalbaar en praktisch advies opgesteld.”
Wat direct opvalt als je door De Wilck loopt: het pitrus groeit vooral ten oosten van de Slingerwetering. Het fosfaatgehalte is er hoog, maar dat geldt voor het hele gebied: vroeger is de grond verrijkt met organisch afval (’toemaakdek’). We kwamen erachter dat de grondwaterstand hier regelmatig boven het vastgestelde winterpeil staat. Daardoor blijft het land tot diep in het voorjaar drassig. William: “Ideaal voor weidevogels, maar ook voor pitrus.” En doordat de graszode op een natte bodem makkelijk door vee wordt stukgetrapt, kiemt het pitrus bovendien snel op deze verstoorde plekken.
Werk in uitvoering. In De Wilck werden verschillende boringen gedaan om een beeld te krijgen van de bodemopbouw.
Dilemma
Een dilemma dus. “We hebben uiteindelijk een combinatie van maatregelen voorgesteld. Een daarvan: zorgvuldig beheer van het winterpeil, zodat het gebied voor vogels aantrekkelijk blijft, maar de pitrus onder druk wordt gezet. Daarnaast adviseerden we om de bodem zowel ten oosten als ten westen van de Slingerwetering te verschralen.”
We gaven ook een derde beheermaatregel mee: het afgraven van de fosfaatrijke toplaag. Nu is dat in veenweidegebieden meestal geen goed idee. Afgraven leidt tot nog lagere bodemhoogtes in een gebied dat al langzaam door veenoxidatie aan het zakken is. In De Wilck bestaat de toplaag echter uit een ‘toemaakdek’ van organisch afval dat hier vroeger als bemesting is opgebracht. Het is juist deze laag die zo fosfaatrijk is.
Verschillende belangen
William: “Je ziet in De Wilck dat flora, fauna, milieufactoren en agrarisch beheer allemaal in elkaar grijpen. Dit vogelparadijs in stand houden vroeg daarom niet alleen goed onderzoek, maar ook een zorgvuldige afweging van belangen.”
Heb jij als terreinbeheerder ook te maken met verruiging? Of sta je voor een andere beheeropgave? Willam en onze andere adviseurs gaan graag met je in gesprek.
